Bazı renkleri görünce aklımıza hemen bir marka gelir. Bir işletme, böyle bir rengi sadece kendisi kullanabilmek için marka olarak tescil ettirebilir mi? Bu yazıda iki örnek üzerinden anlatmaya çalıştım.
Kanun Ne Diyor?
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, renkleri de marka olabilecek işaretler arasında sayıyor. Ancak her markada olduğu gibi rengin de ayırt edici olması, yani müşterinin o rengi gördüğünde belirli bir işletmeyi hatırlaması gerekiyor. Ayırt edici olmayan bir işaret tescil edilmez. Bu kuralın bir istisnası var: Renk, başvurudan önce uzun ve yoğun kullanım sonucunda o işletmeyle özdeşleşmişse tescil mümkün hale gelebiliyor.
Bir Bankanın Kırmızısı
Bir banka, sadece kırmızının bir tonundan oluşan bir işareti marka olarak tescil ettirmek istedi. TÜRKPATENT başvuruyu ayırt edici bulmayarak reddetti, banka da bu karara karşı dava açtı.
Banka, rengi uzun yıllardır kullandığını ve müşterilerin bu rengi kendisiyle özdeşleştirdiğini savundu. Mahkeme ise farklı düşündü. Kırmızı, bankacılıkta pek çok kurumun yıllardır kullandığı bir renkti. Üstelik banka bu rengi tek başına değil, logosu ve adıyla birlikte kullanıyordu. Rengin tek başına bankayı çağrıştırdığı da ispatlanamadı.
Dava reddedildi, Yargıtay da 2024 yılında bu kararı onadı.
Yargıtay 11. HD, E. 2022/5060, K. 2024/979, T. 12.02.2024
Milka'nın Lilası
Milka'nın lila rengi ise Türkiye'de çikolata ürünleri için renk markası olarak tescilli. Bu tescilde ne bir kelime ne de bir şekil var, sadece renk var. Bu sonuca kolay ulaşılmadı. TÜRKPATENT başvuruyu 2006'da reddetti, Milka bu karara itiraz etti ve renk 2008'de tescil edildi.
Almanya'da ve Avrupa Birliği'nde ise lila 1990'lardan beri tescilli. Alman tescilinin dayanağı da yıllar içinde bu rengin tüketicinin gözünde Milka ile özdeşleşmiş olması.
Bu tescil, Almanya'da bir uyuşmazlıkta da işe yaradı. Başka bir üretici çikolatalı bisküvilerini ağırlıklı olarak lila renkli bir ambalajla satmaya başlayınca mahkeme, tüketicinin bu ambalajı Milka ile karıştırabileceğine karar verdi.
BGH, I ZR 91/02, 07.10.2004
İki Örnek Arasındaki Fark
Kırmızı, bankacılıkta herkesin kullandığı bir renk ve banka onu her zaman logosuyla birlikte kullanmış. Lila ise çikolatada yıllardır tek bir markanın rengi olarak bilinen ve tutarlı şekilde kullanılan bir renk. Sonucu belirleyen de bu fark oldu.
Rengini Korumak İsteyen İşletmeler İçin
Bir rengi marka olarak tescil ettirmek kolay değil. Genellikle şunlar aranıyor:
- Rengin sektörünüzde yaygın olarak kullanılmaması,
- Rengi uzun süre, tutarlı ve markanızın bir parçası olarak kullanmanız,
- Müşterilerin o rengi sizinle eşleştirdiğini gösteren deliller; örneğin tüketici anketleri, reklam harcamaları ve pazar payı.
İspat yükü başvuru sahibinde olduğu için bu delillerin baştan düzenli şekilde toplanması önemli. Markanızın rengi, şekli ya da ambalajıyla ilgili sorularınız için benimle iletişime geçebilirsiniz.